23, ఏప్రిల్ 2022, శనివారం

జానకి గానములో విశిష్టత

నాకు ఇష్టమైన గాయని ఎస్. జానకి గారు. జానకిగారిలాగా రాగయుక్తంగా, సంగతులతో, సంగీతపరంగా తప్పులు లేకుండా, శ్రావ్యంగా, మధురంగా పాడేవారు, కొన్ని విషయాలలో ఆవిడ కన్నా మెరుగ్గా ఉన్న గాయనీగాయకులు ఉండచ్చు, ఉన్నారు కూడాను.

కానీ కొన్ని విషయాలలో ఆవిడ వైవిధ్యత, విశిష్టత కనపడతాయి - తోటి గాయకులు, సంగీత దర్శకులు గుర్తించారు, మనమూ గమనించవచ్చు. అవి:

  • వివిధ వయసువారికి గొంతు మార్చి పాడడం , పిల్లల పాటలు ఎక్కువమందికి తెలిసిందే.
  • హావభావాలు (expressions) - ఒక పాట చిత్రీకరణ జరగడానికి ముందే ఆ పాటలో నటీనటుల హావభావాలు వీరు పలికించాలి.

ఈ కింది శ్రీవారి శోభనం చిత్రం పాటలో - పెళ్ళి చూపులకి వచ్చిన నాయకుడికి (నరేశ్) కోపం తెప్పించిన నాయకి (అనిత) నాయనమ్మ వంకతో అతనిని తప్పు కాయమంటూ, మన్నించమంటూ, మధ్యలో ముసిముసి నవ్వులతో, కొంచెం బెట్టుతో పాట. చెవులు మూసుకుని విన్నా ఈ ఎక్స్ప్రెషన్లన్నీ మనకు వినిపిస్తాయి. వేరే ఏ గాయనీ ఈ పాటను ఇలా పాడలేరు.

https://www.youtube.com/watch?v=IDKwGCeaDr8

ఇలాంటి సిట్యుయేషన్ మం త్రిగారి వియ్యంకుడు సినిమాలోనూ ఉందీ (1–40 గమనించండి) -

https://www.youtube.com/watch?v=MCkmrnrzIQk

  • ఒక విధమైన ఆక్రోశం, ఆవేదన నిండిన పాటలు - సితారలో వెన్నెల్లో గోదారి అందం, ప్రతిఘటనలో ఈ దుర్యోధన దుశ్సాసన, ఆలాపనలో ఆవేదనంతా, రేపటి పౌరులులో టైటిల్ సాంగ్, అంతఃపురంలో సూరీడు పువ్వా, మౌన పోరాటం
 
https://www.youtube.com/watch?v=Lrxx-Lqjmjs

  • పాటలో ఎంత పొడవున్న బిట్ అయినా ఒకే దమ్ములో మధ్యన మనకు ఊపిర్లు వినపడకుండా బిగి సడలకుండా పాడి ఒక ఫీల్ తేవడం. ఆటో ట్యూనింగుతో బిట్లు బిట్లుగా పాడుతున్న ఈ రోజుల్లో శృతి, సంగతులు తప్పకుండా అలా పాడడం ఆ రోజుల్లో కన్సిస్టంటుగా చేసింది జానకిగారే. మీరు కొన్ని చిత్రగారి పాటలు ఇయరుఫోన్లతో వింటే ఊపిరి వినిపిస్తుంది.

జగదేకవీరుడు అతిలోకసుందరిలో యమహోని యమా యమా పాట చరణాలు,

పైన ఉదహరించిన వెన్నెల్లో గోదారి, అమ్మ కదే, సితారలో జిలిబిలి పలుకుల చరణాలు

https://youtu.be/q3GUz_RHqHM?t=138

https://youtu.be/cPgSbfzgLrE?t=214

ఆలాపన, హమ్మింగు, నవ్వులు - సామాన్యులు పాటలో అక్కడక్కడ ఇవ్వగలరేమోగానీ పాట బాణీకు, శ్రతి తగ్గట్టు, టైమింగుతో నవ్వడం లైవ్ రికార్డింగుల్లో, ఆటో ట్యూను లేని రోజుల్లో చాలా క్లిష్టమైన పని - చాలా తేలికగా చేశారు ఆవిడ.

అభిలాషలో నవ్వింది మల్లెచెండు, జ్యోతిలో సిరిమల్లే పువ్వల్లే నవ్వు, రవివర్మకే అందని ఒకే ఒక అందానివో, మహర్షిలో సుమం ప్రతిసుమం, ఆలాపనలో ప్రియతమా తమా, శివలో సరసాలు చాలు, అభినందనలో రంగులలో కలవో. పూర్తి చిట్టా - http://www.sjanaki.net/balu-sings-janaki-hums

https://www.youtube.com/watch?v=6bGOWqQOycM

 

5, ఫిబ్రవరి 2022, శనివారం

దర్శకుడు వంశీ పాటల విలక్షణత

నాకేగాదు, దర్శకుడు వంశీగారి పాటలంటే చాలామంది ప్రేక్షకులకు విభిన్నముగా, ఆకర్షణీయముగా, తమాషాగా, విలక్షణముగా అ(క)నిపిస్తాయి.

ముందుగా అలా అనిపించే తేడాలు -

  1. హీరో, హీరోయిన్లు ఎపుడూ పరిగెడుతుంటారు (గోపెమ్మ చేతిలో గోరు ముద్ద, సితార, అన్వేషణ, మహర్షి)
  2. కట్లు/షాట్లు ఎక్కుువుంటాయి - చిత్రము నిలకడగా ఉండదు.
  3. తమాషా మేకప్, కాస్ట్యూమ్లు - నల్ల బొట్టు (ఔను వాళ్ళిద్దరూ.., ప్రేమించు పెళ్ళాడు, గోపి గోపిక గోదావరి), స్టిక్కర్లూ (చెట్టు కింద ప్లీడరు), సెట్లు/ప్రాప్స్, - మహర్షి అనుమానాస్పదం
  4. ట్రాలీ, క్రేను షాట్లు

ఇందులో 1,2 – వంశీగారితో మొదలవలేదు. వారి గురువు భారతీరాజా తీసిన పాటలలో (ఉదా సీతాకోకచిలక, ఆరాధన (తమిళ్ మాతృక భారతీరాజా)) గమనించవచ్చును. గురువుగారి ప్రభావము కచ్చితముగా ఉన్నది.

3 – రాఘవేంద్రరావుగారు సెట్లు/ప్రాప్స్ తో ఇంకా ఎక్కువగానే ప్రయోగాలు చేశారని తెలిసిందేగా - ఫ్యాన్లు, టీవీలు, బిందెలు, పళ్ళు, పూలు.

4 – జంధ్యాల కూడా ట్రాలీ, క్రేను షాట్లను బాగా వాడారు.

మరి వంశీ పాటలు ఎందుకు విభిన్నముగా ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంటాయి!

  • హీరో, హీరోయిన్లు ఊరికే పరిగెట్టరు - బాణీ రిథమ్‌కు తగ్గట్టు పరిగెడుతుంటారు. అందులోనూ ఇళయరాజాని అడిగి అలాంటి బాణీలు చేయించుకున్నారు.
  • కట్లు/షాట్లు కూడా బాణీకి తగ్గట్టు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు అన్వేషణ లో కీరవాణి పాట, ముఖ్యముగా చరణాలలో చూడండి. పాటలో ప్రతి లైను - పదముకు ఒక షాటు ఉంటుంది.
  • మేకప్, కాస్ట్యూమ్లు కేవలము వ్యానిటీ అనే గాకుండ, ఒక సృజనాత్సకత, ఒక టేస్టు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఔను వాళ్ళిద్దరూ ఇష్టపడ్డారు లో హీరోయునుకు నలుపు, హీరోకు తెలుపు ఇష్టము, ఇంటి సెట్ నలుపు-తెలుపులో సెట్ చేశారు, ఏకముగా ఒక పాటే ఉంటుంది దీనిపై.
  • ట్రాలీ, క్రేను షాట్లు ఏదో హడావిడికి ఉండవు. ట్రాలీ క్రేనూ ట్యూనుకు తగ్గట్టు కదులుతాయి - పైన చెప్పిన కీరవాణి పాట, ఇంకా చాలా వంశీ పాటలలో గమనించవచ్చును. ఇవి కాకుండా ఆయన తను అనుకున్న షాటుకోసం ఎంతకైనా ప్రయత్నం చేస్తారు. ఆయన వ్రాస్తున్న ’ఏవో కొన్ని గుర్తుకోస్తున్నాయి’ సిరీసులో కొన్ని చెప్పారు - సితార కుకుకూ పాటలో కోటపైన స్థలంలో ఎంత ట్రాలీ పడుతుందీ, దాని విడి భాగాలు కింద నుంచి పైకి ఎలా తీసుకువెళ్ళాలి చెప్పారు. అలాగే అన్వేషణ లో ఎదలో లయ పాటలో ఎక్కడో అ‌డవి మధ్యన ఉయ్యాల – ఇలా.. ఇంకా చెప్పాలంటే వంశీ కెమెరాతోనూ కొరియోగ్రఫీ చేయిస్తారు.
  • చివరిగా ఒక రచయితగా, ఎన్నో ప్రపంచ సినిమాలతో ఇన్స్పైరు అయ్యి ఉండడము చేత ఆయన ప్రతి పాట చాలా క్రియేటివుగా ఆలోచించి పెట్టుకుంటారు. చాలా ప్లాన్టుగా ఉంటారు. ఏ బిట్టుకు ఎన్ని షాట్లు అన్నది ఆయనకు ఊహ ఉంటుందనుకుంటాను. ఉదాహరణకు శ్రీ కనకమహాలక్ష్మీ రికార్జింగు డ్యాన్సు ట్రూప్ లో తెలిసిందిలే పాట గంటలో తీశారు.

ఇపుడు ఇలాంటి పాటలు ఎవరూ ఎందుకు అనుసరించడంలేదు?

  • ఇళయరాజాలాగా అలాంటి రిథమిక్ పాటలు ఇచ్చే సంగీత దర్శకులు లేరు. కీరవాణి వైప్ ఆఫ్ వి వరప్రాసాద్ లో , చక్రి కొన్ని సినిమాలలో ప్రయత్లించినా పూర్తిగా ఆకట్టుకోలేకపోయారు.
  • ఆ కాలానికి (80లు) విభిన్న కాస్ట్యూమ్లు వెరైటీగా ఉన్నా 90ల జోకరు, వైప్ ఆఫ్ వి వరప్రాసాద్ సమయానికే ట్రెం‌డు మారింది. అతిగా, ఎబ్బెట్టుగా అనిపించకుండా తీయడము కొంత కష్టమే. నాస్టాల్జియాగా బాగుంటాయిగానీ ఇపుడు 70 ఫ్యాషను ఎవరన్నా వేస్తే చూడగలమా.
  • ట్రాలీ, క్రేను షాట్లు కూడా 80లలో నావెల్టీగానీ, 2000లలో స్టడీక్యాములూ, ఇంకా అడ్వాన్స్డ్ చూశాక కొంత విసుగు వస్తుంది. నాకు గోపి-గోపిక-గోదావరి, అనుమానాస్పదం టైముకే విసుగనిపించింది, సరదాగా కాసేపు సినిమాలో చిరాకెత్తింది. ఎం.వి. రఘు లాగా ట్యాలెంటూ, ఓపిక ఉన్న కెమెరామ్యాన్లు ఇప్పుడు లేరు.
  • కట్లు/షాట్లు కూడా - 80ల పార్కు పాటలలో లైనుకు ఒక స్టెప్పు ఉన్నరోజులలో వెరైటీ. డిస్కో, బ్రేక్, పబ్ పాటలొచ్చాక స్పీడ్ కట్స్ కామన్ అయిపోయింది. ఇంకా చెప్పాలంటే ఈ 2010 తర్వాత వస్తున్న సినిమాలలో ఈ స్పీడ్ కట్ ఎడిటింగు 2 గంటల సినిమా అంతటా ఉండి, కళ్ళు ఊరికే అలసిపోతున్నాయు. అనిల్ మల్నాడ్ లాంటి ఎడిటర్లు లేరు.

వంశీ పాటలకు ఇళయరాజా, ఎం.వి. రఘు, అనిల్ మల్నాడ్ లాంటి టీం కంట్రిబ్యూషను మర్చిపోకూడదు.

అసలూ ఎవరూ అనుసరించలేదా అంటే, ఆయన వంశీ శైలి అనుసరించలేదుగానీ వెరైటీగా తీయాలని తపించి ప్రయత్నించిన వ్యక్తి - రవిబాబు - ఆయన సినిమాలూ, పాటలూ ఒక టోను, ఒక కాన్సెప్టులో ఉంటాయి. బాణీలు విభిన్నముగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు అల్లరి, అమ్మాయిలు-అబ్బాయిలు, నువ్విలా, మనసారా, పార్టీ పాటలు చూడవచ్చును - విభిన్నముగా ఉంటాయి. ఈ పార్టీ సినిమాలో బట్టలు చూడండీ - సాఫ్టువేరు ఇంజనీర్లు ఎక్కడన్నా వేసుకుంటారా ఇలాంటి సూట్లు?

వంశీ గారి రాతల్లో -

కిన్నెరసాని వచ్చిందమ్మా పాట -

ఆ తర్వాతరోజునించీ ‘‘కిన్నెరసాని వచ్చిందమ్మా వెన్నెల పైటేసీ’’ అంటా ఈ జాతరలో కలతిరిగిన రాజు, కోకిలా ఆ గోదారి వెన్నెల్లో పాడుకునే పాట. ఈ పాటని నిజంగా కిన్నెరసాని వాగు దగ్గర తీద్దామని చాలా అనిపించింది గానీ, ఆ వాగు మా రాజమండ్రి క్యాంప్‍కి చాలా దూరంగా ఎక్కడో కొత్తగూడెం దగ్గరుంది. ఎక్కడున్నా గోదావరి గోదావరే గదా అని సర్దేసుకుని షూట్‍ మొదలెట్టేసేం. ఇది కూడా రఘుకి పేరుతెచ్చిపెట్టే డే ఫర్‍ నైట్‍ సాంగే.

కుకుకూ పాట -

ఊరికి చివరున్న ఒక బిల్డింగ్‌ వెనక క్రికెట్‌ పిచ్‌ చాలా బాగా మెయిన్‌టెయిన్‌ చేస్తున్నారని తెలీడంతో ‘‘ఎలాగా వచ్చాంగదా దాన్నికూడా చూసిపోదాం’’ అనుకుంటా బయల్దేరాం అక్కడికి. ఆ పిచ్‌ ఉండే ప్లేస్‌ తాలూకు ఎంట్రీ, కోటలాగ బాగుంది.

డోర్‌ తెరుచుకుని లోపలికెళ్తే ఒక పిచ్‌ తప్ప ఇంకేం లేదు. ముందున్న ఉడెన్‌ స్పైరల్‌ స్టైర్‌కేస్‌మీంచి పైకెక్కితే నాలుగుపక్కలా బురుజులు.

కుకుకూ పాటలో కొన్ని షాట్స్‌ ఇక్కడ తియ్యొచ్చు అనిపించి రఘుకి చెప్పాకా, నాతోపాటు తెచ్చుకున్న మినీ టేప్‌రికార్డర్లో కుకుకూ పాట వింటుంటే దాంట్లో ఒక షాట్‌ అనిపించి రఘుకి చెప్పేను.

‘‘దీనికి రౌండ్‌ ట్రాలీ కావాలి గదా?’’ అని రఘు అంటే విన్న తరణి డిస్కషన్లోకి దిగి ఎందుకన్నా మంచిదని రౌండ్‌ ట్రాలీ ఆ బురుజుల మధ్య పట్టేలా కొలతలు తీసుకున్నాడు.

ఈ బిల్డింగ్‌ బయట సినిమాలో కోట ఎక్స్‌టీరియర్‌ అనుకుందాం. మరి ఇంటీరియర్‌

కోట బయట తియ్యాల్సిన కుకుక్కూ సాంగ్‍లో తియ్యాల్సిన ముఖ్యమైన షాట్‍కోసం చేయించిన రౌండ్‍ ట్రాలీని పైకి తీసుకెళ్ళి బురుజుల మధ్యలో మౌంట్‍ చేస్తుంటే చూస్తున్న తరణి ‘‘బాగుంది. ఎక్కడ చేయించారు?’’ అన్నాడు.

2

‘‘భరణీ స్టూడియో ముందున్న వర్క్ షాపులో’’ అన్నారు నాగేశ్వర్రావుగారు.

‘‘ఎంతైందీ?’’

‘‘ఏడువేల ఐదొందలు.’’

‘‘చేసిన మనిషి నటరాజన్‍ కదూ? నాకు తెలుసతను’’ అంటా చెక్క మెట్లు దిగెళ్ళిపోయేడు.

ఇళయరాజాగారు చేసిన ఆ అద్భుతమైన ఆ ప్రేమగీతంలో షాట్స్ తియ్యడం పూర్తయ్యేటప్పటికి సాయంత్రమయ్యింది.

ఎదలో లయ పాట -

ఈ కామెడీ షోని చాలా సీరియస్‍గా చెపుతుంటే విన్న నేను ‘‘మీదీవూరేనా సుబ్రమణ్యం?’’ అన్నాను.

‘‘ఔనండీ. ఏంటి సంగతీ?’’

‘‘అసలు తలకోన అన్న పేరెలాగొచ్చిందీ అడవికీ?’’

‘‘అడవి నడిమధ్యలో చాలా ఎత్తైన కొండ ఉంటది. అది శివుడుండే చోటంట. దాని మీదనించెప్పుడూ నీళ్ళు కారతా ఉంటాయి. దాని పేరే తలకోన. ఇన్నాళ్ళనించి షూటింగ్‍ చేస్తా అక్కడికెళ్ళకపోడం ఏంటి మీరు?’’ అన్నాడు.

‘‘చాలా దూరమంటగదా సుబ్రమణ్యం?’’

‘‘మరీ అంత దూరమేం కాదుగాని, అడవిలో నడిచెళ్ళాలి. కానీ చీకటిపడక ముందే వచ్చెయ్యండి అడవిలో పులి తిరుగుతుంది గదా .’’

ఎదలో లయ పాట బిగినింగ్ అక్కడ తీద్దామని నడిచి బయల్దేరామా మర్నాడు.

కొండలూ, గుట్టలూ కటిక చీకటిగా ఉన్న పొదలూ దాటుతున్నాం.

అలా నానా అవస్థలూ పడతా లేస్తా వెళ్ళిన మేం ఆ తలకోనని చూసేక అన్నీ మరిచిపోయేం. సాక్షాత్తూ శివుడి శిరస్సుమీంచి జారుతున్నట్టే ఉన్న జలాన్ని చూస్తా రఘుని పిల్చి అక్కడున్న చాలా ఎత్తైన చెట్టు చూపించి ‘‘దాని చివరి కొమ్మమీదికెక్కగలవా?’’ అన్నాను.

తల పైకెత్తి చూస్తా వుండిపోయిన రఘూ ‘‘ట్రై చేద్దాం’’ అంటా కెమెరా వాళ్ళని పిలుస్తుంటే సెట్‍బాయ్‍ నగేష్‍ని రమ్మని ఆ పై కొమ్మకి ఉయ్యాల తాళ్ళు కట్టాలి’’ అన్నాను.

సరే సారంటా దురై అనే ఇంకొకడ్ని తోడు తీసుకెళ్ళిన ఆ నగేష్‍ నేచెప్పిన చోట తాళ్ళు కట్టి ఆ ఎత్తైన ఎర్రటి రాళ్ళమధ్యలోంచి వాటి కిందున్న నీళ్ళు కాళ్ళకి తగిలేంత పొడుగ్గా దించి ఉయ్యాల కట్టేక, హీరోయిన్నందులో కూర్చోబెట్టేం. ఈలోగా పై కొమ్మమీది కెక్కేసిన

వైడ్‍ యాంగిల్‍ లెన్స్ వేసి వ్యూ ఫైండర్లోంచి చూస్తే సరసరి లెన్స్ లోంచి కాళ్ళు బయటికొచ్చిన ఎఫెక్ట్. ‘‘ఎదలో లయా ఎగసే లయా’’ అన్న ఆ పాటలో మొట్టమొదటి లైన్‍ తీసి కిందికి దిగేటప్పటికి లంచ్‍ టైమయ్యింది.






 

27, జనవరి 2022, గురువారం

వేటూరి vs సిరివెన్నెల

 ముందుగా షరా - నేను పండితుడను కాదు, పాత పద్యాలు - గద్యమే తప్ప కవితలూ-కవిత్వాలూ అస్సలు చదవను. తరువాత వ్రాయబోయేది కేవలము ఒక సామాన్య వ్యక్తిగా నా గమనికలు.

వేటూరి, సిరివెన్నెల ఇద్దరూ అన్ని రకాల సందర్భాలకూ కొన్ని వేల పాటలు వ్రాశారు. అందులో చాలా అద్భుతమైన పాటలున్నాయి. అవన్నీ ఉటంకించి, విశ్లేషించి పోల్చడము కష్టమే. అందుకని కేవలము వారి శైలిలో ఒక సామాన్య శ్రోతగా/చదువరిగా నాకు అనిపించినది చెప్తాను.

అంతకన్నా ముందు ఒక క్రికెట్ ఉవమానం - వేటూరి సచిన్ టెం‌డూల్కరు అయితే సిరివెన్నెల ద్రవిడ్ అన్నమాట. ఎందుకన్నానో చివరికి చెప్తాను.

  • ప్రేమ పాటలు -

వేటూరిగారు 70లలో లలిత గీతాలు వ్రాశారు. 80లు, 90ల మధ్యన వరకు వ్రాసినవి ప్రాథమికముగా రెండు రకాలు - పార్కులు - సెట్లలో నాయికానాయకులు స్టెప్పులు వేసే వాణిజ్య యుగళగీతాలు లేదా విశ్వనాథ్ - జంధ్యాల వంటి దర్శకుల కోసము భావుకత ఉన్న పాటలు. వేటూరిగారు రెండు రకాలు అలవోకగా వేగముగా బాణీలకు తగ్గట్టు వ్రాసేశారు. 90 ల చివరికి వేగము తగ్గి, శేఖర్ కమ్ముల, గుణశేఖర్ వంటి అభిరుచి, ప్రత్యేకముగా ఆయనే వ్రాయగలరు అన్న కథలు, సందర్భాలకు వ్రాయించుకుంటే వ్రాశారు.

వాణిజ్య గీతాలలో ఆయన వాడని పదాలు, ఉపమానాలు లేవు - ఇంగ్లీషు పదాలు కూడ వాడారు. హీరో, హీరోయిన్ల పేర్లు, రాగాల పేర్లు, దేశాలు, ఊర్లు, తినే పదార్ధాలు - అన్నీ వాడారు. ఇతర గేయరచయితలు భావుకతకు వాడే ప్రకృతి పదాలను - కొండ, కొమ్మ, కోకిల, ఋతువులు, కాలాలు, వాన, జాబిలి, వెన్నెల – ఆయన వాణిజ్య ప్రేమ గీతాలలోనూ ఆశువుగా వాడారు.

మొదటి రకము - కొట్టండి తిట్టండి లవ్వండీ ప్రేమ, నీమీద నాకు ఇదయ్యో, అచ్చా అచ్చా వచ్చా వచ్చా

రెండవ రకము - లిపిలేని కంటి బాస, చైత్రము కుసుమాంజలి, నిరంతరము వసంతములే

సిరివెన్నెలగారు 87-95 మధ్యన కొన్ని వాణిజ్య యుగళగీతాలు వ్రాసినా ఎక్కువగా వేటూరి శైలినే అనుసరించారు. బహుశా దర్శకులు అలా అడిగి వ్రాయించుకునుంటారు. ఉదాహరణకు బొబ్బిలిరాజా, ధర్మక్షేత్రం. 90 లలో కుటుంబ కథా చిత్రాలు (నిన్నే పెళ్ళాడతా, పవిత్ర బంధం), యూత్/కాలేజి ప్రేమ కథా చిత్రాలు (నువ్వే కావాలి, గులాబీ) వంటి చిత్రాల ట్రెండ్ మొదలయ్యాక సిరివెన్నెల తన కంఫర్టు జోనులోని ప్రేమ గీతాలు వ్రాసే అవకాశం వచ్చింది. ఎలాగో రాఘవేంద్రరావు, శరత్ వంటి వారికి కావలసిన వాణిజ్య గీతాలు ఎక్కువ చంద్రబోస్, భువనచంద్రకు వెళ్ళాయి. అంటే వేటూరిగారి స్థానాన్ని సిరివెన్నెల ఒక్కరే భర్తీ చేయలేకపోయారు. వేటూరి ప్రేమ గీతాలలో ప్రకృతి, భావుకత, ఉపమానాలతో ఒక కవిత్వములాగా ఉంటే సిరివెన్నెల పాటలు ఎక్కువగా ఒక అమ్మాయి/అబ్బాయి తన మనసులో భావాలు మాటలు పాటగా ఒక లవ్ లెటర్ వ్రాసుకున్నట్టుగా ఉండేవి - నా, నీ, నువ్వు, నేను, మనసు, చెప్పనా, ఎందుకు, ఏమిటి, ఎలా, ఎవరు, కనులు, గుండె, గాలి, వయసు, మాయ, కల, నిజము లా అప్పటి యూత్ కి సులువైన పదాలు వాడారు. ప్రకృతిని వాడిన పాటలు తక్కువనే చెప్పచ్చు (లేవని అనను - చెప్పవే చిరుగాలి, కొమ్మా కొమ్మా, మావిచిగురు). వేటూరిగారి భావుకత పాట రెండు మూడు సార్లు చదువుకుంటే గానీ లేదా ఎవరన్నా వివరిస్తేగానీ అర్థముగావు.

వేటూరిగారి ఇంకో బలం - గట్టి గుర్తుండిపోయే పల్లవులు. చరణాలలో కొన్నిసార్లు ఇరికించినట్లున్నా మనకు పల్లవి గుర్తుండిపోతుంది.

  • విషాద గీతాలు -

వేటూరి వ్రాసినన్ని వైవిధ్యమైన విషాద గీతాలు సిరివెన్నెల వ్రాయలేదు. సిరివెన్నెల ఎక్కువగా విరహ గీతాలు వ్రాశారు. ఇక్కడ క్లిష్టత విషయములో ప్రేమగీతాలకు రివర్సు. వేటూరిగారి విషాద గీతాలు తేలికగా అర్థమవుతాయి, సిరివెన్నెలవి కొంచెం గాఢముగా ఉంటాయి (శుభలగ్నం పాట). ఇక్కడకూడ వేటూరి ఎక్కువగా ప్రకృతిని వాడారు (పావురానికి పంజరానికి, ఆకాశాన సూర్యుడుండడు, రాలిపోయే పువ్వా)

  • ఆవేశ, ప్రబోధ, మార్గదర్సక, జీవిత సంబంధిత గీతాలు -

సిరివెన్నెలకి ఎక్కువ పేరు తెచ్చినవి, అభిమానులు ముందుగా ఉటంకించేవి ఇలాంటి గీతాలే - గాయం, కళ్ళు, గమ్యం, చక్రం, పవిత్రబంధం మొదలగు చిత్రాలలోని గీతాలు. బహుశా తనలోని మధ్యతరగతి కుటుంబ బ్యాక్ గ్రౌండు , 70-80ల యువత భావజాలం (ఆయన యువకుడిగా ఉన్నకాలం) వలన తనలో ఆ ఆవేశం, ఆవేదన సహజముగా ఉన్నది తనలో తాను రమించి, శ్రమించి కాగితాముపై అక్షరాలుగా మలిచారు.

అదే వేటూరిగారు ఆశువుగా పురాణాలు, చరిత్ర, ప్రకృతి, సమాజమును ఉదహరిస్తూ వ్రాశారు - కృషి ఉంటే మనుషులు ఋషులవుతారు, ఈ దుర్యోధన దుశ్సాసన, చట్టానికి న్యాయానికి జరిగిన ఈ సమరంలో

  • ఐటెం పాటలు -

వేటూరి ఐటం/క్లబ్/వ్యాంప్/శృంగార గీతాలు - జానపద, పల్లె, నగర క్లబ్ - ఇలా అన్ని రకాలకు ఎంత మోతాదులో కావలంటే అంత, అవసరమైతే ద్వంద్వార్థాలు వచ్చేటట్టు ఇచ్చారు. సిరివెన్నెల టైంకు వచ్చేసరికి దర్శకులు నిర్మాతలు వేరే రచయితలపై ఎక్కువ ఆధారపడ్డారు. ఐటం సాంగైనా పాటలో ఒక సందర్భమూ, అర్థమూ ఉండాలి అనుకుంటే, అలాగే దర్శకునికి సిరివెన్నెలతో ఒక వేవ్ లెంగ్త్ ఉన్నట్టైతే (ఉదా వర్మ, కృష్ణవంశీ) అప్పుడు సిరివెన్నెలతో వ్రాయించుకున్నారు.


ఇంతవరకు గీతాల గురించి అంటే ఫైనల్ ప్రోడక్టు గురించి మాట్లాడాను. ఇపుడు వారు ఎలా వ్లాస్తారో చూద్దాము -దీనికే పైనచెప్పిన క్రికెట్ ఉపమానము.

సచినుది సహజ ప్రతిభ. ఎలాంటి ఫార్మాటైనా తేలికగా ఆడగలడు. అన్ని రకాల షాట్లు కొట్టగలడు - కొట్టడానికి కష్టపడినట్టు మనకు చూసేవారికి అనిపించదు. ఆతడులో తనికెళ్ళ భరణి డైలాగులా ఒక పద్ధతి ఉంటుంది. ఒకే బంతికి రెండు మూడు రకాలుగా షాట్ కొడతాడు. తోటి క్రీడాకారులకు ఒక ఆరాధన. అందరికీ తెలుసు అతను వారందరికన్నా ఒక మెట్టు ఎక్కువని. జట్టులో సహకారము లభించకున్నాఒంటిచేత్తో లాక్కురాగలడు.

అదే విధముగా వేటూరిగారు అలవోకగా ఆశువుగా వేగముగా పల్లవులు, చరణాలు ఇచ్చేస్తారు. కానీ ఎక్కడా పట్టు తగ్గదు. ఎలాంటి బాణీ ఇచ్చినా వ్రాసేస్తారు. సంగీత దర్సకుడు తనన తననా అన్నా తానానా అన్నా వ్రాసి ఇస్తారు. ఒకే ట్యూనుకు ప్రేమ గీతమూ, విషాద గీతమూ ఇస్తారు. బాణీ సామాన్యమైనదైనా, చిన్న చిత్రాలైనా వేటూరి గారి సాహిత్యముతోనే హిట్టయిన పాటలున్నాయి.

ద్రవిడుది సహజ ప్రతిభ కాదు. కొన్ని వేల గంటలు ప్రాక్టీసు చేశాడు. ఒక ఇన్నింగ్ బిల్డు చేయడానికి శ్రమిస్తాడు. పరిమిత ఓవర్ల ఫార్మాటులో ఆతనికి పరిమితులున్నాయి. స్లాగ్ చేస్తే మనము చూడలేము. కానీ కొన్ని షాట్లు కొటినపుడు (కవర్ డ్రైవ్) అతనంత సొగసుగా ఎవరూ కొట్లలేరు అనిపిస్తుంది. ఎన్ని మ్యాచులు గెలిపించినా సచిను తర్వాతి స్థానమే.

అలాగే సిరివెన్నెల చాలా పాటలకు ఎన్నో రాత్రులు శ్రమించారు. ఎన్నో వర్షన్ను వ్రాసేవారు. కొన్ని రకాల గీతాలు (కమర్షియల్ గీతాలు, ఐటం పాటలు) వ్రాసేటపుడు ఇబ్బంది పడ్డారు. సచిను నీడలో ద్రవిడులాగా ఎన్ని గొప్ప గీతాలు వ్రాసినా 70ల నుంచి సినిమాల పాటలు వినే తరానికి సిరివెన్నెలది వేటూరి తర్వాతి స్థానమే.

7, జనవరి 2022, శుక్రవారం

సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రాసే ప్రేమ పాటల ప్రత్యేకతలు

సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రాసే ప్రేమ పాటల ప్రత్యేకతలు-

తెలుగు సినిమాలలో 80లలో ఎక్కువగా కథానాయక ప్రధాన పాటలు వచ్చాయి. ఎక్కువగా పార్కులలో స్టెప్పులేసే సాధారణ డ్యూయట్లే ఉండేవి. కొంతవరకు జంధ్యాల, సింగీతం, బాపు, విశ్వనాథ్, వంశీ చిత్రాల యుగళగీతాలలో కొంత భావుకత ఉండేది. ఆ రెండు రకాలూ వేటూరి అలవోకగా రాసిచ్చేసేవారు. మొదటి రకము ఏదోక పదాలు ఇరికించేసేవారు, రెండో రకములో భావుకత ఎక్కువుండేది - లోతైన భావనలు చెప్పేవారు.

మొదటి రకము - కొట్టండి తిట్టండి లవ్వండీ ప్రేమ, నీమీద నాకు ఇదయ్యో, అచ్చా అచ్చా వచ్చా వచ్చా

రెండవ రకము - లిపిలేని కంటి బాస, చైత్రము కుసుమాంజలి, నిరంతరము వసంతములే

90 దశకము మొదటి సగము ఎక్కువగా కుటుంబ కథాచిత్రాలు ఉండేవి.

పెద్ద హీరోల ప్రేమ చిత్రాలూ 95 తర్వాతే మొదలయ్యాయి - నిన్నే పెళ్ళాడతా, ప్రేమించుకుందాంరా, ప్రేమంటే ఇదేరా, ఇలా

చిన్న హీరోల ప్రేమ కథా చిత్రాల ట్రెండూ అప్పుడే మొదలైంది.

ఈ ఉపోద్ఘాతమంతా, అదే సోదంతా ఎందుకంటే సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి గారి ప్రేమపాటల స్రవంతీ అప్పటినుంచే మొదలైంది. ప్రేమను ఎన్ని రకాలుగా చెప్పచ్చే అన్ని రకాలుగా చెప్పేశారు.

దానికి తోడు అభిరుచి ఉన్న వర్మ, కృష్ణవంశీ, వీ ఎన్ ఆదిత్య, దశరథ్, స్రవంతి రవికిశోర్, విజయభాస్కర్, త్రివిక్రం వంటి దర్శక నిర్మాతలు వ్రాయించుకోవడంతో మంచి ప్రేమ పాటలు వచ్చాయి.

ఈ పాటలలో సిరివెన్నెలగారి ప్రత్యేకత ఏమిటంటే చిన్న చిన్న సరళమైన పదాలు వాడేవారు. వచన కవితలాగా ఉండేవి. కాలేజి యువత పాడుకోవడానికి సులువుగా ఉండేవి. అదే వేటూరిగారి పాటలలో భావుకత ఎక్కువ - ఆ కవిత్వము స్థాయి ఎక్కువ. ప్రతి పంక్తి రెండు మూడుసార్లు అర్థము చేసుకోవాలి. సిరివెన్నెలగారి పాటలు 80లలో అలాంటి శైలే ఉన్నా గులాబీ - మనసంతా నువ్వే - నువ్వేకావాలి తరానికి తగ్గట్టు శైలిని మార్చుకున్నారు -

నా, నీ, నువ్వు, నేను, మనసు, చెప్పనా, ఎందుకు, ఏమిటి, ఎలా, ఎవరు, కనులు, గుండె, గాలి, వయసు, మాయ, కల, నిజము లా అప్పటి యూత్ కి సులువైన పదాలు వాడి ఎన్నో పాటలు వ్రాశారు - కానీ బోరు కొట్టకుండా వైవిధ్యముగా ఉండేలా చూసుకున్నారు.

  • ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనసు ఇలా ఒంటరయ్యింది వయసు
  • నా మనసుకేమయ్యిందీ నీ మాయలో పడింది
  • నువ్వేం మాయ చేశావో
  • కనులు మూసినా కనులు తెరిచినా కలలు ఆగవేలా
  • నీ నవ్వు చెప్పింది నాతొ నేనెవ్వరో ఏమిటో
  • గుండె నిండా గుడిగంటలూ
  • ఉన్నమాట చెప్పనీవు
  • చెప్పవే ప్రేమ చెలిమి చిరునామా.. ఏవైపు చూసినా ఏమి చేసినా ఎక్కడున్నా.
  • గుండెల్లో ఏముందో కళ్ళల్లో తెలుస్తుంది పెదవుల్లో ఈ మౌనం నీ పేరే పిలుస్తోంది
  • చెప్పవే చిరుగాలి, చల్లగా ఎదగిల్లీ

అలాగే చంద్రబోసు, అనంత శ్రీరాంలా ఉపమాలంకారములు ఎక్కువ వాడలేదు.